W tym roku przygotowaliśmy dla Państwa w ramach projektu Muzeum online kolejną wystawę online „Zapomniane Sąsiadki”, która rzuca światło na niewidzialną dotąd historię niemieckojęzycznych Żydówek Górnego Śląska u progu modernizacji na przełomie XIX i XX w. Odzyskujemy z zapomnienia sylwetki kobiet, których aktywność, pomimo jej realnego wpływu na życie regionu – zwłaszcza Gliwic – została przez dziesięciolecia zepchnięta na margines narracji historycznej.
Biogramy odczytaliśmy z potłuczonych macew znajdujących się na starym gliwickim cmentarzu żydowskim z początku XIX w. i wydobyliśmy z ksiąg adresowych i ogłoszeń z dostępnych archiwów. Materiały te stanowią przekonujący dowód na obecność Żydówek w przestrzeni publicznej, gospodarczej i społecznej zwłaszcza Gliwic (dawnego Gleiwitz).
Bazujemy na historii lokalnej i przywołujemy konkretne postacie, takie jak Johanna Stein – rzadki przykład kobiety kierującej tartakiem parowym; Paula Kleczewska – jej historia należy do nielicznych udokumentowanych w Gliwicach sytuacji, w których kobietę określano mianem pani właścicielki fabryki (Frau Fabrikbesitzerin), czy Elisabeth Dachns z d. Troplowitz – gdy miała zaledwie 19 lat, dokonała bohaterskiego czynu: uratowała z Kłodnicy dwójkę dorosłych ludzi oraz dziecko. Wszystkie te postaci łączy miasto, kultura, religia i dobro wspólne.
Pozostawiamy Państwu cyfrowy ślad i kawałek lokalnej historii, by dopowiedzieć drugą połowę tożsamości Gliwic. Czy udało nam się domknąć opowieść o społeczeństwie żydowskim w tym regionie, czy raczej dopiero ją otworzyć? Zadecydujcie Państwo sami.
Zapraszamy do odkrywania i pogłębiania wiedzy o dawnych mieszkańcach i mieszkankach Gliwic.
Link do wystawy: https://muzeum.haus.pl/wystawa/wirtualna-wystawa-zapomniane-sasiadki-herstorie-zapisane-na-macewach/
Kuratorki i kurator: dr Małgorzata Tkacz-Janik, Seweryn Botor, Katarzyna Opielka
Redakcja j. polski: Anna Zygmanowska
Tłumaczenie na j. niemiecki: Biuro Tłumaczeń Niuans
Zdjęcia, skany: Seweryn Botor, Denis Terko, Paweł Ploch
Asystentura: Irena Machura
Koordynacja: Katarzyna Opielka
Projekt sfinansowany ze środków Konsulatu Generalnego Niemiec we Wrocławiu oraz Fundacji Dom Górnośląski.
Zdjęcie: Medal „Za Ratunek przed Niebezpieczeństwem” (niem. Rettungsmedaille). Było to odznaczenie cywilne nadawane za szczególnie odważne czyny ratowania ludzkiego życia z bezpośredniego zagrożenia z narażeniem własnego
